Saturday, June 12, 2010

ಗೂಡು ಕಟ್ಟಲಿ ಜೇನು




ನಾವು ಹುಟ್ಟುವ ಮೊದಲೇ ನಮ್ಮ ಪರಕೀಯತೆಗಳು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ನಾವು ’ನಮ್ಮವರು’ ಎಂದುಕೊಂಡವರ ಜೊತೆಗೆ ಬಾಳದೇ ಹೋಗಬಹುದು. ನನ್ನೂರು ಎಂದುಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಉಳಿಯದೇ ಹೋಗಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಒಂದು ದೂರ ಸರಿಯುವಿಕೆ ಗೊತ್ತಾಗದಂತೆ ಆರಂಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಿಸೆಯ ತಳದಲ್ಲಿ ಎಂದೋ ಸಿಗುವ ಒಣಗಿದ ಊರ ದೇವರ ಪ್ರಸಾದ, ಕೆಲವೇ ಘಂಟೆಗಳ ಅಥಿತಿಯಂತೆ ಅಜ್ಜಿ - ತಾತನನ್ನು ಭೆಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬಂದದ್ದನ್ನು ನೆನಪಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮೂರಿನ ಜಾತ್ರೆಗಳು ನಡೆಯುವುದು, ಕಳಸಗಳು ಏಳುವುದು ನಮ್ಮ ಗೈರಿನಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಹೆಸರಿನ ಕಾಯಿಯೊಂದು ಒಡೆಯದೇ ಹಾಗೆ ಬಾಕಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ದೂರಸರಿಯುವಿಕೆ ಇಲ್ಲಿಗೇ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿಯೋ, ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿಯೋ ಹೆತ್ತವರಿಂದಲೂ ದೂರಸರಿಯುತ್ತೇವೆ. ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಜನರ ನಡುವೆ ಬಾಳುತ್ತೇವೆ. ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಕುಳಿತು, ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದವನಿಂದ ಊಟ ಬಡಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊಟೇಲಿನಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ; ಯಾರ ಪ್ರ‍ೀತಿಯ ಒತ್ತಾಯವೂ ಇಲ್ಲದೆ. ಬರುವಾಗ ಯಾರಿಗೂ ’ಬರುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳದೆ ಬರುತ್ತೇವೆ. ನಾವು ಬದುಕುವುದು ಬರಿಯ ಅನ್ನದಿಂದಲ್ಲ, ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಎಂದು ಹೃದಯ ಚುಚ್ಚಿ ಹೇಳುವಾಗಲೂ ಯಾವುದೋ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಅದೇ ಮುಖ್ಯವೆಂಬ ಸೋಗಿನೊಂದಿಗೆ ಗಡಬಡಿಸುತ್ತೇವೆ.

ಜಪಾನಿನ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಓಟಗಾರ ೧೯೬೮ ರಲ್ಲಿ ಹೊಟೇಲಿನ ತನ್ನ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ಪತ್ರದ ಒಕ್ಕಣೆಯಲ್ಲಿ "ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮ, ನೀವು ನೀಡಿದ ಟ್ಯೊಟೆರೋ ಅನ್ನವನ್ನು ನಾನು ಬಹಳ ಖುಷಿಯಿಂದ ಉಂಡಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದ. ಜಪಾನಿನ ಅತಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಹಿತಿಯಾದ ಯನುಸಾರಿ ಕವಬಾಟನನ್ನು ಇದು ಯಾವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಟ್ಟಿತೆಂದರೆ, ಅವನು ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರೀಯಿಸುತ್ತಾನೆ: "ಈ ಅತಿಭಾವುಕ ಎಂದೆನಿಸುವ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಈತ ತೀರ ಸರಳವಾಗಿ ’ನಾನು ಖುಷಿಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಪದಗಳು ಈತ ಬದುಕಿದ ಅಪ್ಪಟ ಬದುಕನ್ನು ಉಸಿರುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಒಕ್ಕಣೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಒಂದು ತಾಳ ಈ ಪದಗಳಿಗಿದೆ. ಎಷ್ಟು ಸುಂದರ, ಘಾಢ ಮತ್ತು ವಿಷಾದಕರ.."

ನಾವು ಮನುಷ್ಯರು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮಕ್ಕಾಗಿ, ಜೀವಂತ ಕ್ಷಣಗಳಿಗಾಗಿ ಹಸಿದಿರುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಬಹಳ ಬಾರಿ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಯಾವುದೋ ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಕನಸನ್ನು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬೆನ್ನಮೇಲೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಓಡಾಡುವ ನಾವು ಏನನ್ನೋ ಕಳೆದುಕೊಂಡವರಂತೆ ಕಂಗಾಲಾಗುತ್ತೇವೆ. ಇದೊಂದು ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಚಮಚೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅದರಮೇಲೆ ಗೋಲಿಯನ್ನಿಟ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಗುರಿ ತಲುಪುವ ಬಾಲ್ಯದ ಆಟದಂತೆ. ವೇಗವಾಗಿ ಗುರಿ ಸಾಗುವಾಗ ಗೋಲಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರೆ, ಗುರಿ ಮುಟ್ಟಿಯೂ ಅದಕ್ಕೊಂದು ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ.

ಸಾವಿಗಿಂತ ಬದುಕು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದು ಒಪ್ಪತಕ್ಕ ವಿಚಾರ. ಬದುಕಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಹಠದಲ್ಲಿ ಏನೆಲ್ಲಾ ಜರುಗುತ್ತದೆ? ಎಲ್ಲೋ ಹುಟ್ಟಿ ಎಲ್ಲೋ ಬೆಳೆವ ನಾವು ಮತ್ತೆಲ್ಲೋ ಮನೆ ಕಟ್ಟುತ್ತೇವೆ. ಇನ್ನೆಲ್ಲೋ ನೆಲೆಸುತ್ತೇವೆ. ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆಯಲು ಇನ್ನೆಲ್ಲಿಗೋ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ. ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಊರು, ಭಾಷೆ, ಜಾತ್ರೆ, ಹಬ್ಬ, ನೆಂಟರಿಷ್ಟರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಒಂದು ತಲೆಮಾರೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ.

ಮನುಷ್ಯನ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಧಾನ. ಇನ್ನೊಂದು ಸಮುದಾಯ ವಿಧಾನ. ಸಮುದಾಯ ವಿಧಾನ ಪುರಾತನವಾದದ್ದು, ಆದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಧಾನ ನಂತರ ಆವಿಷ್ಕಾರಗೊಂಡದ್ದು. ಈಗ ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಹೊಸ ವರಸೆಗಳಿವೆ. ಜಾಗತೀಕರಣ ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಆವರಿಸಿದೆ. ನಾವು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಇಕಾನಮಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೇವೆ. ಇವೆಲ್ಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಧಾನದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಿವೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗು ಸಮುದಾಯ ಜೀವನಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಅಗತ್ಯಗಳಾಗಿರುವಾಗ ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕವಾಗಿರುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವು ಹಾಗಿವೆಯೇ? ಇಲ್ಲ. ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಧಾನ, ಸಮುದಾಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಧಾನಗಳು ಒಂದೆಡೆಯಾದರೆ ಸಮುದಾಯಗಳು ತೀರಾ ಸಣ್ಣವು. ಆದರೆ ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂದಿಗ್ಧತೆ ಎದುರಾದರೆ ಆಘಾತವನ್ನು ತಾಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತನೂ, ಒಬ್ಬಂಟಿಯೂ ಆದ ಮನುಷ್ಯ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ನಡೆಯುವ ಮೊದಲು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮುದಾಯವೂ ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ಘಟಕವು ಇನ್ನೊಂದರೊಂದಿಗೆ ಪೂರಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಯಂತ್ರಯುಗ ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿತು. ಇಂದು ನಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು. ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಜ್ಯಾಮಿತಿ ವೇಗದಲ್ಲಿದೆ. ಸೈಬರ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದು ನಾನು ಕರೆಯುವ ಘಟನೆ ಮಿದುಳು, ಮಾಹಿತಿ, ಸಂವಹನ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಈ ವೇಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸವೂ ಆಗಿದೆ. ನಮ್ಮದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಹೊರಟ ನಾಯಿಯಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. ಸುತ್ತಲೂ ಉನ್ನತವಾದದ್ದೂ, ತಾಂತ್ರಿಕವಾದದ್ದೂ ಜರುಗುವಾಗ ತಾನು ಮೇಲಕ್ಕೇರುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿ, ಮನೋವೇಗ, ಯೋಚನೆಗಳೆಲ್ಲ ಇನ್ನಷ್ಟೇ ಸಿದ್ಧಿಸಬೇಕಿದೆ.

ಊರ ಬಸ್ಸು ಹತ್ತಿ ಮನೆಗೆ ಹೊರಟಾಗ, ಊರು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಗಿಡ, ಮರ, ಗುಡ್ಡ, ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು, ಬದಲಾದ ಅಥವಾ ಬದಲಾಗದ ಪರಿಸರವನ್ನು ಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೆಲುಕುವುದು ಒಂದು ಹಿತವಾದ ಅನುಭವ. ಗದ್ದೆಗಳ ನಡುವೆ ಮೇಯುತ್ತಿರುವ ದನಗಳ ಸಂಗ ಮಾಡುವ ಕೊಕ್ಕರೆಗಳನ್ನು ಬಾಲ್ಯದ ಬೆರಗುಗಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡಿದ್ದೆ. ಆ ದೃಶ್ಯವೇ ಮತ್ತೆ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಬಂದಾಗ ಇನ್ನೂ ಮಾಸಿರದ ಆ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ನೋಡಿ ಜಾಗತೀಕರಣ ಮುಟ್ಟಲಾಗದ ಎಷ್ಟೊಂದು ವಿಷಯಗಳು ಈ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದೆನಿಸಿತು. ಇದೊಂದು ಸ್ಮೃತಿ ವ್ಯಸನ ಎಂದು ಯಾರಾದರೂ ಅಂದುಕೊಂಡರೂ ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲ.

ನಾವು ಕನಸು ಕಾಣಬೇಕು. ಕನಸುಗಳಿಲ್ಲದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ? ನಾವು ಬದುಕಬೇಕೆಂದರೆ ಆ ಕನಸುಗಳೊಳಗಿಷ್ಟು ಸಿಹಿ ಇರಬೇಕು, ಜೇನಿನಂತೆ. ಜೇನುಗಳು ಹಾರುತ್ತವೆ ಹೂವಿಂದ ಹೂವಿಗೆ; ವನದಿಂದ ವನಕ್ಕೆ. ಹೀರಿ ಮಕರಂದವನ್ನು, ಮರಳುತ್ತವೆ ಗೂಡಿಗೆ. ತನ್ನ ಪುಟ್ಟ ಕೋಶದೊಳಗಿದ್ದೂ ಇಡೀ ಗೂಡಿಗೂ ಸಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಅಂಥ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿ ನಮಗೂ ಸಿದ್ಧಿಸಲಿ. ಗೂಡು ಕಟ್ಟಲಿ ಜೇನು. ನಾವು ಈ ಭಯಂಕರ, ಅರ್ಥಹೀನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಕನಸು ಕಾಣುವುದು ತಪ್ಪೇನು?

Sunday, April 25, 2010

Happily Un-Married(?)


ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆ ಶತಮಾನದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿರುವುದು ವಿಚ್ಛೇದನ ಅಲ್ಲ; ವಿವಾಹ. ಯಾವುದು ನಮ್ಮ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟು ಕಾಲ ಪೋಷಿಸಿತೋ ನಾವದರ ನಿರಾಕರಣ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪ್ಪಿದ್ದೇವೆಯೆ? ಹೀಗೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕಾಡಲು ಶುರುವಾಗಿದ್ದು ಮಾರ್ಚ್ ೨೩, ೨೦೧೦ ರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ ನಂತರ. ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೆ. ಜಿ. ಬಾಲಕ್ರ‍ಷ್ಣನ್, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ದೀಪಕ್ ವರ್ಮಾ, ಬಿ. ಎಸ್. ಚೌಹಾಣ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠ, ಚಿತ್ರನಟಿ ಖುಷ್ಬು ಪ್ರಕರಣವೊಂದರ ಕುರಿತಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡುವಾಗ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರಿಬ್ಬರು ’ಕೂಡಿ’ ಬಾಳಲು ಬಯಸಿದರೆ ತಪ್ಪೇನು? ಅದೇನು ಅಪರಾಧವೇ? ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರ‍ಷ್ಣ - ರಾಧೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಾಳುವುದು ಅಪರಾಧವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧವಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೂಡಿ ಬಾಳುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ವಿವಾಹ ಪೂರ್ವ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಭಂಧವನ್ನು ಯಾವ ಕಾನೂನೂ ತಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನದ ೨೧ನೇ ವಿಧಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕು ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿ, ಯಾವ ಕಾನೂನಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಖುಷ್ಬು ಹೇಳಿಕೆ ಅಪರಾಧವೆನುಸತ್ತದೆ? ಇತ್ಯಾದಿ.

ಒಂದೆಡೆ ಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕ ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು ವಿವಾಹ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ಲೈಂಗಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು ಇಚ್ಛಿಸಿ ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವಯೋಮಾನವನ್ನು ಸರಕಾರ ೧೮ ರಿಂದ ೧೬ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದೆ. ವಿವಾಹಪೂರ್ವ ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಮಹಾ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ, ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಸ್ವೀಕರಣ ಸ್ಥಿತಿ ಭಿನ್ನ-ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಮಹಾ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಾರೋಷವೆನಿಸುವ ಇದು, ಇತರೆಡೆ ಕಳ್ಳ ಪ್ರಣಯದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪರವಹಿಸುವ, ವಿರೋಧಿಸುವ ತರಹೇವಾರಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು, ಸ್ವಯಂ ಘೋಷಿತ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು, ನೈತಿಕ ಪೊಲೀಸರು ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಈಗೇನಿದ್ದರು ಮೌಲ್ಯಗಳ ಸವಕಳಿ ಮಾತ್ರ (Values are fast eroding) ಎಂದು ಗೋಗರೆಯುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಶಾಸ್ತ್ರ-ಧರ್ಮಗಳೆಂದರೆ ನಗುವವರಿದ್ದಾರೆ.ವಿವಾಹ, ಕೌಟುಂಬಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಕಸದಂತೆ ನೋಡುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಆಗೆಲ್ಲ ಗೆಳೆಯ ಕಳುಹಿಸಿದ ಇ-ಮೇಲ್ ನ ಚಿತ್ರವೊಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ನದಿಯೊಂದು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುವ ಚಿತ್ರ. ಉಪ್ಪಿನ ಸಮುದ್ರ ನದಿಯನ್ನು ಕೆಣಕುವಂತೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ "ಓ ಸಿಹಿನೀರೆ ನೀನೆಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಸೇರುತ್ತಿರುವೆ?" ಅದಕ್ಕೆ ನದಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ "ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನಿನ್ನ ಉಪ್ಪುತನ ಕಳೆಯುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ."

ವಿವಾಹೇತರ, ವಿವಾಹಪೂರ್ವ, ವಿವಾಹ ಬಾಹಿರ ಇತ್ಯಾದಿ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿವಾಹದ ಮಾನದಂಡದ ಮೇಲೆ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ತೀರ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಅಂದರೆ ಮನುಷ್ಯನ ವಿಕಾಸದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವೆಂಬ ಒಂದು ಸಂಬಂಧ ಇರದಂಥ ಕಾಲವೊಂದು ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ವಿವಾಹದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ಮಾಹಿತಿ ಇರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಂತ/ಮ್ರ‍ತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲೂ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಳೆಗಳಿವೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಏಕಪತ್ನಿತ್ವ ಮಾತ್ರವಾದರೆ ಕೆಲವೆಡೆ ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವವೂ ಸಾಧ್ಯ. ಕೆಲವೆಡೆ ವಿಧವಾ ವಿವಾಹ ಸಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಕೆಲವೆಡೆ ಸಗೋತ್ರ ವಿವಾಹ ಅಪರಾಧ. ಆದರೆ ಈಜಿಫ್ಟಿನ ಫೆರೋಗಳು ಒದಹುಟ್ಟಿದವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಫೆರೋ ನಂತರ ಬಂದ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ ತನ್ನ ಸೋದರರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಳು. ಇವೆಲ್ಲ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ನಾವು ಪುರಾಮಾನವ ಶಾತ್ರಜ್ಞ ಲೆವಿ ಸ್ಟ್ರೌಸ್ ನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಇದೊಂದು ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಚಲಾವಣಾ ಪದ್ಧತಿ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನ ಪ್ರಕಾರ ಹೆಣ್ಣುಗಳ ’ಚಲಾವಣೆ’ಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರೂಪಿಸಿದ ಒಂದು ’ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ’ಯೇ ವಿವಾಹ. ಏಕೆಂದರೆ ಸಗೋತ್ರದೊಳಗೇ ವಿವಾಹವಗುವುದಾದರೆ ಹೆಣ್ಣುಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಿಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಿಗದೇ ಹೋಗಬಹುದು. ವಿಗೋತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾಗುವಾಗ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಇಲ್ಲ. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ವಿವಾಹಕ್ಕೊಂದು ಪವಿತ್ರ ಆಚರಣೆಯ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದೆ. ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಪದ್ಧತಿ ವಿವಾಹದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ.

ವಿವಾಹದ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖವೇ ವಿಚ್ಛೇದನ. ಇದೂ ಕೂಡಾ ನಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾಜದ ಕೆಂಗಣ್ಣಿಗೆ ಗುರಿಯಾದದ್ದೇ. ಇಂದು ಶೇಕಡ ೫೦ ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಧ್ಯವಯಸ್ಕ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರು ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವಿಚ್ಛೆದಿತರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದೇ ಅದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪಂಗಡಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ದೊರೆ ಎಂಟನೇ ಹೆನ್ರಿಗೆ ಅಣ್ಣನ ವಿಧವೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಜೊತೆ ವಿವಾಹವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆನ್ ಬೋಲಿನ್ ಎಂಬವಳಲ್ಲಿ ಅನುರಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ದೊರೆಗೆ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯಲು ಪೋಪ್ ಸಮ್ಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ಪೋಪ್ ನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದ ಹೆನ್ರಿ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಚರ್ಚ್ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದನಲ್ಲದೆ ಅದಕ್ಕೆ ರಾಜನೇ ಪರಮಾಧಿಕಾರಿ ಎಂದು ಸಾರಿದ. ಇದು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರ ಕತೆಯಾದರೆ, ಭಾರತವೂ ಈಗ ಮೊದಲಿನ ಹಿಂಜರಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಸಹಜವೆಂಬಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸತೊಡಗಿದೆ.

Live-in Relationship ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವುದು ಯಾವಾಗ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಜಾಗತೀಕರಣದ ನಂತರವೇ. ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಸಂಬಂಧದ ಕಲ್ಪನೆ ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೊಂದು ಸಮಾನಾಂತರ ಪದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಬಹುಶಃ ಸಹ ಬಾಳುವೆ ಇದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಪದ ಎನ್ನಬಹುದು. ಇದೂ ಒಂದು ಲಗ್ನೇತರ ಸಂಬಂಧವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಿವಾಹ ಬಾಹಿರ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೂ ಇದಕ್ಕೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ನಮಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೊತ್ತಿರಬೇಕು. ವಿವಾಹ ಬಾಹಿರ ಸಂಬಂಧ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಪತಿ/ಪತ್ನಿಯ ಹೊರತಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡ ಸಂಬಂಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ Live-in Relationship ಎಂದರೆ ವಿವಾಹದ ನಿರಾಕರಣೆ. ವಿವಾಹವಾಗದೇ ಪತಿ ಪತ್ನಿಯಂತೆ ಬಳ್ವೆ ಮಾಡುವಿಕೆ. ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ ಸ್ಥರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಇದು ಕ್ರಮೇಣ ಮೇಲ್ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಇದರ ಕಲ್ಪನೆ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಜಾಡು ಹಿದಿದು ಹೊರಟರೆ, ವಿಷಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ರೋಚಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರಲ್ಲಿ ಈ ಕಲ್ಪನೆ ಹುಟ್ಟುವ ಮೊದಲೇ ಅಂದರೆ ಕಡು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಯುಗದ
ಕೊನೆಯ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ(೧೮೯೫) ಆ ಯುಗದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಥಾಮಸ್ ಹಾರ್ಡಿ Jude the Obscure (ಅಜ್ಞಾತ ಜ್ಯೂಡ್)ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆದ. ಸ್ವತಃ ವಿವಾಹ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತ್ರ‍ಪ್ತನಾಗಿದ್ದ ಈತ ಲಗ್ನೇತರ ದಂಪತಿಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ. ಕಥಾನಾಯಕ ಜ್ಯೂಡ್ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಅನಾಥನಂತೆ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ದೊಡ್ಡ ವಿಧ್ವಾಂಸನಾಗಿ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲದಿಂದ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹಳೆ ಚರ್ಚುಗಳ ರಿಪೇರಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗ ಅವನಿಗೆ ಸ್ಯೂ(ಸೂಸನ್ನಾ)ಳ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಯೂ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೂಡ್ ನ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡವಳು. ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಾಗಲೀ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಾಗಲೀ ಅವಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಅವಳ ಆಸಕ್ತಿ ಏನಿದ್ದರೂ ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ಗ್ರೀಕ್, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ. ಪ್ಲೆಟೋ, ವಾಲ್ಟೇರ್, ಹಾಬ್ಸ್ ಮೊದಲಾದ ಚಿಂತಕರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಓದಿ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡವಳು. ಆದರೂ ಇಬ್ಬರೂ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರೀತಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಸ್ಯೂ ಎಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನವಳೆಂದರೆ ಜ್ಯೂಡ್ ನ ಕುರಿತಾದ ತನ್ನ ಒಲುಮೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಂಥ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ’ಕಲುಷಿತ’ಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಳು ತಯಾರಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿಷಮ ವಿವಾಹಗಳ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿಸಿ, ವಿವಾಹ ಪದ್ಧತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಶಂಕೆ ಏಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಹಾರ್ಡಿ. ಬಂಧವಾಗಿರಬೇಕಾದ ವಿವಾಹ ಬಂಧನವಾಗುವುದನ್ನು ಅವನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತೂ ಬರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ತಂದೆ ಯಾರಾಗಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಹುಡುಗಿ ತನ್ನ ಲಂಗದ ಜರಿ ಹೇಗಿರಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವಷ್ಟೇ ಖಾಸಗಿ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ Live-in Relationship ಗಳ ಹೊಸ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಬಂಧಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಅಧಿಕಾರ, ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕು, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟೇ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಒಂದೇ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಒಪ್ಪಬೇಕು. ರಾಧಾ - ಕ್ರಷ್ಣರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಾಳ್ವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಪುರಾಣವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಅದು Live-in Relationship ಹೌದೆ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಬದಿಗಿರಿಸಿ, ಪುರಾಣವನ್ನೇ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತವೆನಿಸುವ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವವಳು ರಾಮಾಯಣದ ಸೀತೆ. ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಶೋಷಣೆ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಸೀತೆ ಘರ್ಷಣೆಗಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಅಂತರಂಗ ಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸಾತ್ವಿಕತೆ, ಪಾವಿತ್ರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂದರೆ ಯಾರೂ ತನ್ನನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಾರರು ಎಂಬ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಳು; ಸಫಲಳಾದಳು. ಅಶೋಕವನದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದು ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣರೂ ಅಲ್ಲ, ಹನುಮಂತನೂ ಅಲ್ಲ. ಆಕೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದು ನೈತಿಕತೆ (charecter).

Idealism ಮತ್ತು Fact ಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ವಿವಾಹ ವಯೋಮಾನ ೧೮ ರ ಆಸುಪಾಸಿನದ್ದಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕನಸು ಕಾಣುವ ಮೊದಲೇ ವಿವಾಹವು ನಡೆದುಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ವಿವಾಹದ ವಯೋಮಾನ ೨೫-೨೬ ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ; ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಮುಂಚಿಗಿಂತ ೮-೧೦ ವರ್ಷದ ಅಂತರವಿದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ದಾಟಬೇಕು. ಉದ್ಯೋಗ, ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಊರೂರು ಅಲೆದಾಟಗಳೂ ಆಗಬಹುದು. ಇದಲ್ಲ ಸರಿ; ಆದರೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಗತ್ಯ, ದೈಹಿಕ ಅಗತ್ಯ, companionship ಗಳ ಕಥೆ ಏನು? ಇದಲ್ಲದೆ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ, ಅಂತರ್ಜಾಲದಿಂದ, ಸಂಪರ್ಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ನಾವೆಂಥ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ? ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ’ಸಂಯಮ’ ವಹಿಸಿ ಎಂಬ ’ನೀತಿ ಬೋಧೆ’ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಸ್ತುತ?

ವಿವಾಹ, ಲೈಂಗಿಕತೆ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗತವೂ ಹೌದು, ಸಾಮಾಜಿಕವೂ ಹೌದು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ತನ್ನ ತಿಳಿವಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಾವೀಗ ಇರುವುದೆಲ್ಲಿ? ಭಯಂಕರ, ಆಧುನಿಕೋತ್ತರ ಅಸ್ಥಿರ ಲೋಕದಲ್ಲಿ! ನಮಗೆ ಕೇಂದ್ರವೆಂಬುದು ಮಿಥ್ಯ. ನಿರಾಕರಣೆ ನಮ್ಮ ಯುಗಧರ್ಮ. ನ್ಯಾಯ, ನೀತಿಗಳೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಬದುಕಿಗೆ ಅಗತ್ಯವೇ. ಆದರೆ ಇವು ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣ ಹಾಗೂ ನಿರಪೇಕ್ಷ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಒಪ್ಪದ ಕಾಲದಲ್ಲಿದೇವೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಹೊರಟಿವೆ. ನಾವು ಯಾವುದನ್ನು ಕಾನೂನು ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೆಯೋ ಅದನ್ನು ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು ನಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯ ವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾತ್ರ. ಆಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಂತರಂಗದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧ್ಯವೇ?

ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ನಾವು ಕೆಲವು ಸ್ವೀಕ್ರತ, ಸ್ಥಾಪಿತ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತೇವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಂಥಾ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳ ತಳ ಅಲುಗಿದಾಗ ಕಂಗಾಲಾಗುತ್ತೇವೆ. ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲದ ದಾಂಪತ್ಯ ವ್ಯಭಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸಮ ಎನ್ನುತಾನೆ ಥಾಮಸ್ ಹಾರ್ಡಿ. ವೈವಾಹಿಕ ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಳೆಗಳಿಲ್ಲದ, ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಪ್ರೀತಿಯ ಆದರ್ಶ ಸಮಾಜವನ್ನು ಅವನು ಕನಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಆದ್ದರಿಂದ ಕನಸುಗಳಂತೆ ಅಸಹಾಯಕತೆ, ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ವಿಕಾಸದ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದಲ್ಲವೆ?

Saturday, February 27, 2010

ನನ್ನ ಆಫೀಸು ಯಾತ್ರೆ

ನಗರಜೀವನದ ದುರಂತಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಕಾಡಿದ್ದು ಸಾವಿನ ಸುದ್ದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಥಹೀನವೆನ್ನುಸುವ ದುಡಿಮೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಸಾವು ಮತ್ತು ದುಡಿಮೆಗಳು ನಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಗಳೇ ಹೊರತು ನಮ್ಮ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲ. ಸಾವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದರೆ ತಾನು ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಥಟ್ಟನೆ ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುವುದು.. ಶ್ರಮವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಕ್ರೂರವಾದದ್ದು. ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬೆಳಿಗ್ಗೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ...ಸಂಜೆಯತನಕ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ... ಮತ್ತೆ ಸಾಯುವತನಕ...

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಬ್ ಡ್ರೈವರ್ Missed call ಕೊಟ್ಟ. ಯಾರೋ ನನ್ನನ್ನು ಅಕಾಲಿಕ ಸಂತ ಪದವಿಯಿಂದ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಹೊರತಂದಂತೆನಿಸಿತು. ಪೂರ್ತಿ ಚಾರ್ಜ್ ಆದ ಮೊಬೈಲನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದೆ. ನಿನ್ನೆಯ ಕಸ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಗವ್ವೆನ್ನುತ್ತ ಮಲಗಿರುವ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಕರಗದ ಬೊಜ್ಜು ಹೊತ್ತು ಓಡಾಡುತ್ತಿರುವ ಮನುಷ್ಯಾಕ್ರತಿಗಳಿವೆ. ರಸ್ತೆಯ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಹಾಲು ಮಾರುವವ ಈ ದಿನ ಹಳತಾಯಿತೇನೋ ಎಂಬ ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಎಣಿಸುತ್ತಾ ನನ್ನತ್ತ ನೋಡಿ ನಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ಮ್ಯಾನ್ ಹೋಲ್ ಮುಚ್ಚಳದ ಮೇಲೆ ದಪ್ಪ ಹಜ್ಜೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ನಾನು ಕಾರು ಹತ್ತುತ್ತೇನೆ. ಡ್ರೈವರ್ ನ ನಿದ್ರಾಹೀನ ಮುಖ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇನ್ನು ಸೂರ್ಯ ರಶ್ಮಿಗಳು ನನ್ನನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೊದಲೇ Rapid ರಶ್ಮಿ ಎಂಬ FM ಕಂಠ ಸುಂದರಿ ಕೇಳಿಸುವ ಸುಪ್ರಭಾತ ನನ್ನನ್ನು ಅಯಾಚಿತವಾಗಿ ಆವರಿಸುತ್ತಿದೆ. ರಸ್ತೆಯ ಕೆಳಗೆ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಕೊಚ್ಚೆಯಬಗ್ಗೆ ಕೊಂಚವೂ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಕಾರು ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿದೆ, ಗುಂಡ್ರಗೋವಿಯಂತೆ...

ದೊಡ್ಡ ಬಂಗಲೆಯ ಗೇಟಿನ ಮುಂದೆ ಕುಕ್ಕುರುಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ರಂಗೋಲೆ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ; ಮನೆಯೊಡತಿ ಎಂದುಕೊಂಡಿರಾ? ಅಲ್ಲ ಕೆಲಸದ ಹುಡುಗಿ. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಎದ್ದಿರದ ಮನೆಯವರಿಗೆ ಬೆಡ್ ಕಾಫಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಕಾರಣ ಅವಳನ್ನು ಅವಸರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿರಬಹುದು. ನಿನ್ನೆ ರಾತ್ರೆ ಡ್ರೈವರ್ ಉಚ್ಚೆಹೊಯ್ದ ’ಇಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರ ಮಾಡಬಾರದು’ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಪೋಸ್ಟರ್ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ತನ್ನ ಸೌಷ್ಟವಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಮಲಗಿರುವ ’ರಾತ್ ಕಿ ಮಲ್ಲಿಕಾ’ ಕಾಲದ ಪರಿವೆ ಇಲ್ಲದೆ ನನಗೆ ಆಹ್ವಾನವೀಯುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.

ಇವೇ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ತಿನ್ನುವ ನಾಯಿಗಳು ಓಡಾಡುತ್ತವೆ. ನಿನ್ನೆ ಇದೇ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಸತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ರಕ್ತದ ಕಲೆಗಳು ಧೂಳಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿವೆ. ತನ್ನವರಿಗೆ ಟಾಟಾ ಮಾಡಿ ಅಥವಾ ಮಾಡದೇ ಬಂದ ಹೊಸಬರನ್ನು ತಂದು ಇಳಿಸಿ, ಇನ್ನು ನನಗೂ ನಿಮಗೂ ಸಂಬಂಧ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವಂತೆ ಪರ ಊರ ಬಸ್ಸುಗಳು ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿವೆ. ನಾನು ನಾಲ್ಕನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನನ್ನ ಸಹಪಾಠಿ ಅರ್ಧರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಓಡಿಬಂದ. ಇದೇ ನಗರಕ್ಕೆ. ಅವನು ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಟಾಟಾ ಮಾಡಿ ಬರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾವೆಲ್ಲ ಮಾತಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೆವು. ಹತ್ತು ವರ್ಷದ ನಂತರ ನಾನೂ ಬಂದೆ. ಆದರೆ ಬರುವಾಗ ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಟಾಟಾ ಮಾಡಿದ್ದೆ, ಸಭ್ಯನಂತೆ!

ಅಷ್ಟರಲ್ಲೆ ದೊಡ್ಡ ಹಾರ್ನ್ ಸದ್ದು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. ಕಾರು ಆಫೀಸು ಮುಂದಿನ ಗೇಟಿನಲ್ಲಿದೆ. ಹಾಲಾಹಲವ ಹಿಡಿದಿರುವ ನೀಲಕಂಠನ ಕೊರಳ ಹಾವಿನಂತೆ ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಕರ್ಡ್ ನ್ನು ಕೊರಳಲ್ಲಿ ತೂಗಿಕೊಂಡು ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ,ಭೋಳೇ ಶಂಕರನಂತೆ!!

Sunday, February 21, 2010

ನಮ್ಮನ್ನೂ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ The Fall of Icarus




ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಹುಚ್ಚೊಂದು ತೇಲುತ್ತಿತ್ತು
ತಿಳಿನೀರ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಹಳೆ
ಸರಸ್ವತಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರಿನ ಹಂಸದಂತೆ...
(ಆಕರ: ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ’ರುದ್ರಪಾದದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆ’)

ದಿನಾಲು ತುಸು ಅಸಡ್ಡೆಯಿಂದಲೇ ನೋಡುವ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರಿನ ಚಿತ್ರವೊಂದು, ಇಂಥ ಸಾಲನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಬಹುದಾದರೆ, ಕಲಾವಿದನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಕ್ವವಾಗಿ ಬಂದ ಚಿತ್ರವೊಂದು ನೋಡುಗನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎಂಥಾ ಹುಯಿಲೆಬ್ಬಿಸಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಗೆಲ್ ಎಂಬ ಕಲಾವಿದ ’The Fall of Icarus' ಎಂಬ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಿದ. ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ W H Auden ಬರೆದ Musee des Beaux Arts ಈ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಯಿತು. ಇದೇ ಚಿತ್ರ ನನ್ನನ್ನೂ ಕಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಈ ಲೇಖನ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಚಿತ್ರ ಕತೆ ಹೀಗಿದೆ: ಡೆಡಾಲಸ್ ಎನ್ನುವ ಕುಶಲಕರ್ಮಿ ತನ್ನ ರಾಜನಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಟ್ಟ ವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಮಗ ಇಕಾರಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ರ‍ಷ್ಟಿಸಿ ಹಾರುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಮಗನನ್ನು ಪಾರುಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಬಾಲಕ ಇಕಾರಸ್ ಹಾರುತ್ತಾ ಹೋಗಿ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ರೆಕ್ಕೆಯ ಮೇಣ ಕರಗಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ದ್ರ‍ಶ್ಯವನ್ನು ಬ್ರೂಗಲ್ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ಉಳುಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ರೈತನಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಇಕಾರಸ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಶಬ್ಧ ಕೇಳಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದು ಅವನಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ನಷ್ಟವೇನಲ್ಲ. ಹಾಗೆಂದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದಾನೆ.. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶೀಮಂತವೆಂದು ತೋರುವ ಹಡಗೂ ತೇಲುತ್ತಿದೆ. ಇಕಾರಸ್ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಅದು ಸಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಆ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಇರುವವರು ಇಕಾರಸ್ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಭೀಕರ ದ್ರ‍ಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಹಡಗಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗೊತ್ತು ಗುರಿಗಳಿವೆ.

ಬಾಲಕನ ಅರ್ಥಹೀನ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸಾವು ಘಟಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಸುತ್ತಲೂ ಎನೇನೋ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಹಾಗೆಂದು ಚಿತ್ರದ ಜೀವಿಗಳಾರೂ ಕೇಡಿಗಳೂ ಅಲ್ಲ; ಅವರ ಮೇಲೆ ಯಾವ ನೇರ ಆರೋಪವೂ ಇಲ್ಲ. ಗಂಭೀರ ದಾರುಣ ಘಟನೆಯನ್ನು ತೀರಾ ಏನೂ ಆಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ತಟಸ್ಥ ಧೋರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗುವ ಚಿತ್ರಣ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಅತ್ಯಂತ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಘಟನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಮತ್ತೂ ಏನೇನೋ ಅಸಂಭದ್ಧಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರಬಹುದು. ಯುದ್ಧ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕ್ರ‍ಷ್ಣ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ವಿಶ್ವರೂಪ ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಅಮ್ರ‍ತ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಅರ್ಜುನನ ಕುದುರೆಗೆ ತುರುಕೆ ಕಾಡಬಹುದು. ಅದು ತನ್ನ ಮುದ್ದಾದ ಅಂಡನ್ನು ರಥದ ಗಾಲಿಗಳಿಗೆ ಉಜ್ಜುತ್ತಾ ಸುಖಿಸುತ್ತಿರಬಹುದು. ಮೇಲೆ ಆಗಸದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಭೂಮಿಯ ರಕ್ತದ ವಾಸನೆ ಹಿಡಿದು ಹದ್ದುಗಳು ಹರಾಡುತ್ತಿರಬಹುದು. ಮಧ್ಯದಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ನಾಯಿಯೊಂದು ತನ್ನ ಎಂದಿನ ನಾಯಿಪಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ಓಡಾಡುತ್ತಿರಬಹುದು. ಇದು ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟವಾದರೂ ಅಪೂರ್ವವೆಂದು ನಮಗೆ ಅನ್ನಿಸುವ ಘಟನೆ ಜರುಗುವುದು ನಿತ್ಯದ ನಿರಂತರತೆಯಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲವೆ?


ಈಗ ನಾವು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಕಾಲವನ್ನೇ ನೋಡಿ: ಅಪಘಾತವೊಂದು ಸಂಭವಿಸಿ ಕೈ ಕಾಲು ಮುರಿದುಕೊಂಡು ಬಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸುತ್ತ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಜ್ಯಾಮ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲೇ ಸಣ್ಣ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿ ನಮ್ಮ ಗಾಡಿಯನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ. ಆ ಜನಜಂಗುಳಿಯಲ್ಲೇ ಭಿಕ್ಷುಕರ ಹುಡುಗಿ ತಾನು ಮಾರುವ ಕರ್ಚೀಫ್ ಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಅಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂದಿ ನೆರೆ ಹಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ತರಿಸಿದ್ದನ್ನು ನಾವು ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಬ್ರೇಕ್ ಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಹೀಗೆ ಬ್ರೇಕ್ ಬಂದಾಗ ಶಾರೂಖ್ ಖಾನ್ ಶಾಂಪುವನ್ನು, ಐಶ್ವರ್ಯ ರೈ ಸಾಬೂನನ್ನು, ಸಚಿನ್ ಬಿಸ್ಕೀಟನ್ನು ಮಾರುತ್ತಾರೆ. (ಭಿಕ್ಷುಕರ ಹುಡುಗಿಗೂ ಇವರಿಗೂ ಏನು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಎಂಬುದನ್ನು ನೀವೇ ಯೋಚಿಸಿ). ಅಲ್ಲಿ ತೆಲಂಗಾಣ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಶವ ಇಟ್ಟು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಗೆಳೆಯ ತಾನು ಅರ್ಧ ತಿಂದ ಪಿಜ್ಜಾದ ರುಚಿಯನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದ.

ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿರುವುದು, ಕಾಡುವುದು, ಒಟ್ಟಾರೆ ತಟಸ್ಥ ಧೋರಣೆ. ಇದು ಇಂದಿನ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯೂ ಹೌದು. ಇದು ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆಯಿಂದ ಬಹು ದೂರಕ್ಕೆ ಕೊಂದೊಯ್ಯುತ್ತಿದೆ, ಚಿತ್ರದ ಆ ಹಡಗಿನಂತೆ. ಇಂದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಕಂಡಂತೆ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಆದರೂ ನಾವು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲಾರೆವು. ನಾವೇ ಆರಿಸಿದ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹಾರಿಕೊಂಡು ಮಂಗಾಟವಾಡಿದರೂ, ಅಭಿವ್ರ‍ದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ನಮ್ಮ ಗಣಿಗಳನ್ನು ಲೂಟಿಮಾಡಿದರೂ, ನಮ್ಮ ಸುರಕ್ಷತೆಗೇ ಸಂಚಕಾರ ಬರುವಂತೆ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟಗಳು ನಡೆವಾಗಲೂ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ನೋವಿನ ಘಟನೆ ನಡೆದಾಗಲೂ ನಾವು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ನಮ್ಮ ಯಾವುದೋ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತೇವೆ, ಚಿತ್ರದ ರೈತನ ಹಾಗೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ನೇರ ಆರೋಪಗಳಿಲ್ಲ.

ಈಗ ಕಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ ನೋಡೋಣ; ಒಂದುವೇಳೆ ರೈತನೋ ಅಥವಾ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿದ್ದವರೋ, ಮತ್ಯಾರೋ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಧುಮುಕಿ ಹುಡುಗನನ್ನು

ರಕ್ಷಿಸಲು ಮುಂದಾದರು ಎಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ, ಅವನು ಇತರರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ತೀರಾ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ವ್ಯಕ್ತಿ! ಇಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಹುಡುಗ ಬದುಕುವುದು ಅಥವಾ ಸಾಯುವುದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲವಲ್ಲ!! ಇಂತಹ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ನಮಗೆ ಮೇಧಾ ಪಾಟ್ಕರ್ ರಂತಹಾ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಿ ಹೋರಾಟಗಾರರು ತೀವ್ರ ನಗೆಪಾಟಲಿಗಳಂತೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತೋರಿಸುವ ಒಬಾಮ ಎನ್ನುವ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ದುಷ್ಟ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಮಣಿ. Belive me, 'Development' is todays hottest selling idea. ನಮಗೆ ಬೇಕಿರುವುದು ಅಭಿವ್ರ‍ದ್ಧಿ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ತಟಸ್ಥರಾಗಲೂ, ಸಂವೇದನಾಶೂನ್ಯರಾಗಲೂ ಸಿದ್ಧ!!!

Sunday, February 14, 2010

ಚೇರ್ಕಾಡಿಯಿಂದ ಜಗತ್ತಿಗೆ

ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಜಾಗವಾದ ಚೇರ್ಕಾಡಿಯಿಂದ ನೆನಪುಗಳು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ರ‍ಾತ್ರಿ ಕೊನೆಯ ಬಸ್ಸಿಳಿದು ಅಪ್ಪ ನನ್ನನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೊರಟಾಗ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ ಮರಗಳು, ಶಾಲೆ ಎಂಬ ವಿಸ್ಮಯ, ಗೋಡೆ ಸಂಧಿಯ ಗಾಳಿಬೆತ್ತ, ದಪ್ಪನಕುಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಜ್ಜಿದ ಸ್ಲೇಟು, ನಾಲಗೆ ನೀಲಿ ಮಾಡಿದ ಕುಂಟಾಲ ಹಣ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮಾವರಕ್ಕೆ ಹೊರಟ ಲಾರಿಯಿಂದ ಬಿದ್ದ ಕಬ್ಬು, ಪೆಟ್ಲಂಡೆ, ಮಾರಿ ಡೋಲು, ಕಂಬಳ, ಹೋಳಿ, ಹಂದಿ ಬೇಟೆಯ ಕೂಗು, ಮಂಗಳೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ಪಾಡ್ದನ, ರಾತ್ರಿಯ ನೀರವದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಲೋ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಲು ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿಗಳ ಕೆಳಗೆ ಮಿಣುಕುವ ಲಾಟೀನು, ನೇಮದ ಹಸಿ ಗಂಧ.. ಹೀಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳೆಲ್ಲ ಹಸುರಾಗಿವೆ.

ದನ ಮೇಯಿಸುತ್ತಾ ಕುಟ್ಟಿದೊಣ್ಣೆ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ, ಎರಡು ಒಡ್ಡಿ ಗೇರುಬೀಜ ಮಾರಿ ಚಾಕಲೇಟು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ, ದೂಪದಕಾಯಿ ಮಾರಿ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೊಂದು ಖಾಕಿ ದಟ್ಟಿ ಕೊಂಡು ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಐಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿಗೆಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದಂಬಾಲುಬಿದ್ದು ನಾಲ್ಕಾಣೆ ಕೀಳುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗ ಹುಡುಗಿಯರೆಲ್ಲ ಎಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾದರು? ರಾತ್ರೆ ತೋಟದ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ತನ್ನ ನೆರಳು ನೋಡಿ ನಗುತ್ತಿರುವಾಗಲೆ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿ ಹೋಗಿರಬಹುದು; ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಓಡಿ ಹೋದವರಿಂದ ನಗರಗಳು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಮತ್ತೆ ನಾವೆಲ್ಲ ಸಭ್ಯರಂತೆ ಪೋಸ್ ಕೊಟ್ಟು ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಟಾಟಾ ಹೇಳಿ ಅಂಥಹ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿದೆವು ಅಥವಾ ಕಳೆದುಹೋದೆವು. ಹೀಗಿದ್ದೂ ಉಡುಪಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪರಿಸರದಿಂದ ಪಾರಾದ ನಾವು ಸುಖವರಸಿ ಪಟ್ಟಣ ಸೇರಿದ ಮೇಲೂ ಲೌಕಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಕೊಟ್ಟ ಅಧುನಿಕತೆಯಿಂದಲೂ ಚಡಪಡಿಸುತ್ತಿರುವುದೇಕೆ?

ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ತನ್ನ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಆಧುನಿಕನಾಗಿ ಮಡಿವಂತರಿಗೆ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದವ ಉಡುಪಿಯ ಕ್ರ‍ಷ್ಣ. ಇವನು ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಯುದ್ಧದ ಚಕ್ರಧಾರಿಯೂ ಅಲ್ಲ; ಕೊಳಲು ನುಡಿಸುವ ಮೋಹನನು ಅಲ್ಲ. ಮೊಸರು ಕಡೆಯುವ ಕಡಗೋಲು ಗೊಲ್ಲ; ಗಂಜಿ ತಿಳಿಯ ನೈವೇದ್ಯ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯ. ಆಧುನಿಕತೆಯನ್ನು ಸಹ್ಯ ಮಾಡುವವನು ಕ್ರ‍ಷ್ಣ ಮಾತ್ರನಲ್ಲ, ಉಡುಪಿಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಭೂತಗಳನ್ನು ನೋಡಿ. ಆಧುನಿಕ ವಿಧ್ಯುತ್ತಿನ ಝಳದಲ್ಲಿ, ಸಿನಿಮಾ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ದೈವಗಳು ಮೈತುಂಬಿ ಕುಣಿಯಬಲ್ಲವು! ಬೊಂಬಾಯಿಗೆ ಹೋಗಿ ಶ್ರೀಮಂತರಾದವರೆಲ್ಲ ಇದರ ಪರಮ ಭಕ್ತರು!!

ರದ್ದಿ ಕಾಗದಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಸೆಲ್ ಪಾರ್ಸೆಲ್ ಆಗಿಬರುವ ಫ಼್ರೈಡ್ ರೈಸ್ ಅನ್ನುವ ಹಳಸಲು ಅನ್ನ ತಿನ್ನುವ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ನಾಲಗೆಗಳಿಗೆ ಊರಿಗೆ ಬರುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಒರತೆಯೊಂದು ಉಕ್ಕುವುದುಂಟು. ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಗೋಳಿಬಜೆ ತಿಂದ ಉಡುಪಿಯ ಅದೇ ಹೋಟೆಲ್ ಗಳಿಗೆ ಹೊಕ್ಕಿದರೆ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಮೆನು ಕಾರ್ಡ್ ಬದಲಾಗಿದೆ! ಮುಂಬಯಿಯ ಚೌಪಾಟಿಯಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಪಾವ್ ಭಾಜಿ ಕೆಂಪನೆ ಕುದಿಯುತ್ತ ಉಡುಪಿಗೆ ಲಗ್ಗೆ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಹೋಟೆಲ್ ಮಾಣಿಗಳು ಗೋಬಿ ಮಂಚೂರಿಯನ್ನು ಗೋವರ್ಧನ ಗಿರಿಯೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿ ತಂದು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ. ಜಗತ್ತಿನ ನಾಲಗೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತನ್ನ ರುಚಿಯಿಂದ ಮೆಚ್ಚಿಸಿದ, ಪಾಕಲೋಕದಲ್ಲೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೇ ಮಾಡಿದ ಉಡುಪಿಯ ಮೇಲೆ ಈ ಖಾದ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಹೀಗೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಂಡಾವೆಂದು ಭಾವಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

ಕೆಲವು ಒಳಬಾಳುವೆಯ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ: ಹಿಂದೆ ಮದ್ಯಾಹ್ನದ ಉರಿ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆ ಓಡಾಡುವಾಗ ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಉಮ್ಮಲ್ತಿಯ ಭಯ ಇಂದು ಅಪರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಬರುವಾಗಲೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಮನೆಗೆ ಚಂದ್ರನ್ ಕಳ್ಳ ಬರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಮಲುಗುವಾಗ ದಿಂಬಿನ ಕೆಳಗೆ ಕತ್ತಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಲಗುವ ಕಾಲವೊಂದಿತ್ತು. ಇಂದು ಆತ ಬದುಕಿದ್ದರೆ ಬಹುಶಃ ನ್ಯೂಸ್ ಚಾನಲ್ ಗಳ ಒಂದು ದಿನದ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್ ಅಷ್ಟೇ ಆಗಿರುತ್ತಿದ್ದನೇನೋ. ನಮಗೆ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯವರಷ್ಟೇ ಪರಿಚಯವಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ದನಗಳದ್ದು ಸಹ. ಕಳೆದುಹೋದ ದನದವನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಡುವ ಉಪಯುಕ್ತರು ನಾವಗಿದ್ದೆವು. ಇಂದು ಕಳೆದುಹೋದರೆ ದನಗಳು ಮತ್ತೆ ಸಿಗುವ ಭರವಸೆ ಇಲ್ಲ. ಹುಡುಕಿಕೊಡಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಜೀವಾತ್ಮಗಳೆಲ್ಲ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಟೀವಿಯ ಮುಂದೆ ಕೂತಿರುತ್ತವೆ, ಇಲ್ಲವೆ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲೊ ವಿಳಾಸವೂ ಸಿಗದಂತೆ ಸ್ವತಃ ಕಳೆದುಹೋಗಿರುತ್ತವೆ!

ನಾವೀಗ ನಮಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವನ್ನುವಂತೆ ಮಾತ್ರ ಬದುಕುತ್ತೆದ್ದೇವೆ. ಅಂದರೆ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಯುಗವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ನಾನದ ಮನಮೋಹಕತೆಗೆ ಮಾರುಹೋಗುತ್ತಾ, ಪಶ್ಚಿಮದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಗಲುಗಳಿಗಾಗಿ, ನಮ್ಮ ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಸುಡುತ್ತಾ ಗೊಂದಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಇದೊಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಸ್ಥಿತಿ. ನಮ್ಮ ಜನಾಂಗ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಿತಿ. ಆತ್ಮವಂಚನೆಯಷ್ಟು ಸರಳವಲ್ಲದ, ಮೋಸದಾಟದಷ್ಟು ಒರಟಲ್ಲದ, ಮಾಯಾವಶವೂ ಅಲ್ಲದ, ನಟನೆಯೂ ಅಲ್ಲದ ಬ್ಯಾಡ್ ಫ಼ೈತ್(bad faith) ನಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.. ಫ಼್ರೆಂಚ್ ಚಿಂತಕ ಸಾರ್ತ್ರ್ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದ ಪದಗಟ್ಟು ಇದು. ಇದೊಂದು ನಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಯೆಂದೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆ.

ಆದರೆ ಒಂದನ್ನಂತು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕು. ನಾವು ಯಾವುದನ್ನು ಸುಖ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೋ ಅದು ಬೇಗ ದಣಿವನ್ನೂ ತರಬಹುದು. ಹೀಗೆ ದಣಿವಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ನಾವು ಊರ ಬಸ್ಸು ಹತ್ತುತ್ತೇವೆ. ಮತ್ತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಸಂತೈಸಲು ಚೇರ್ಕಾಡಿಯಂತಹ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದು ಅಮ್ಮನಂತೆ ನಮಗಾಗಿ ಕಾದಿರುತ್ತದೆ.